Đứng trên lập trường của người tu thiền, bàn về nguyên tắc để gia đình được no ấm đầy đủ, sự nghiệp thành công, chúng ta có thể dùng hai câu sau để diễn tả: “Dốc hết tâm lực để quan tâm gia đình/ Dùng cả sinh mạng để chăm lo sự nghiệp”.

Hãy bắt đầu khi những thứ ấy vẫn còn ở rất xa. Hãy làm bổn phận của mình khi chúng vẫn còn ở xa. Chúng giống như con rắn độc.

Trong Đạo Phật, ngày Vu lan là ngày nói lên tinh thần phục thiện, hối cải của Tăng Ni, vừa gợi lại lòng hiếu thảo của người con Phật, vừa là ngày tha thứ mọi lỗi lầm của chúng sinh.

Hiếu đạo là di sản của nhân loại, giúp cho thế giới loài người vận hành mãi mãi là thế giới loài người. Hiếu đạo làm nên con người, khẳng định giá trị căn bản của nhân tính. Không có hiếu đạo thì không có con người, cũng không có thế giới loài người.

Trong lịch sử văn hóa Việt Nam, hiếu không chỉ là một đức tính căn bản mà còn là nền tảng để xây dựng nhân cách, gia đình và xã hội. Vào thế kỷ II, khi Phật giáo du nhập vào Giao Châu, Mâu Tử đã soạn Lý hoặc luận để giải trừ nghi hoặc với giới Nho sĩ và Đạo gia về Phật giáo.

Muốn có tình thương rộng lớn thì phải có khả năng quán chiếu và nhận thức về lý tưởng giải thoát khổ đau; không thể xa rời thực tế gian khổ ở đời mà tìm sự giác ngộ. Như con cá thiếu nước thì sẽ không sống được, nếu chạy trốn thực tại thì hạt giống bồ đề giác ngộ không thể phát triển được.

Vì thế, tu thiền hay niệm Phật, dù chưa đạt được cảnh giới thiền định hay vãng sinh Cực lạc, nhưng nếu giữ giới nghiêm chỉnh thì cảnh giới kế tiếp vẫn tốt đẹp.

Hỷ lạc là một trạng thái tâm thức với cảm giác trọn vẹn và mãn nguyện. Một phương pháp để đạt được niềm hỷ lạc chính là thấu hiểu lời dạy của Đức Phật, nghĩa là hiểu rõ bản chất của vạn sự vạn vật và quy luật vận hành của thế giới, điều này mang lại niềm hỷ lạc vô cùng lớn lao.

Người đời khi đi xa thường bận tâm đến hành lý: mang theo bao nhiêu, nặng nhẹ thế nào, có đủ hay chưa. Mỗi chuyến đi là một lần cân nhắc, lựa chọn, sắp xếp. Người tu cũng vậy, nhưng hành trình ấy không hướng đến một địa điểm cụ thể, mà là con đường quay về chính mình.

 Con người thường dành nhiều thời gian để đánh giá người khác, nhưng lại ít khi đủ bình tĩnh nhìn lại chính mình. Kinh Soi gương(*) trong Trung bộ kinh không chỉ dành cho người xuất gia mà còn là cẩm nang tu dưỡng cho mọi người.

Thành công của một bậc đạo sư không được đo bằng số lượng người quy ngưỡng hay mức độ ảnh hưởng của bản thân, mà bằng khả năng giúp người học ngày càng trưởng thành về trí tuệ, độc lập trong nhận thức và vững vàng trong đời sống tu tập.

Mỗi độ Hạ về, chư Tăng Ni bắt đầu chính thức bước vào mùa an cư. Cho nên, theo Luật định, chư Tăng Ni các nơi, đều trở về một tùng lâm để cấm túc. Đó là một truyền thống rất đẹp của Phật giáo.

An cư là một truyền thống lâu đời và đã được duy trì liên tục trong Phật giáo kể từ ngày Đức Phật còn tại thế.

Trong sinh hoạt Thiền môn, mỗi ngày người xuất gia đều dùng cơm trưa ở nhà ăn gọi là trai đường, bằng một nghi thức gọi là cúng quá đường. Nghi thức Cúng quá đường được thực hiện theo truyền thống của từng hệ phái, nên có đôi chút khác biệt.

Khi chúng ta thấy núi là núi, thấy sông là sông, lúc đó chúng ta lặp lại những kiến thức học từ xã hội, gia đình. Những quy ước thế gian rằng ngọn núi trước mắt ta gọi là núi, con sông nơi bến đò thì gọi là con sông. Chúng ta học từ quy ước, từ kiến thức quá khứ của tập thể cộng đồng, và gọi như thế.

Mùa An cư cuối cùng của đức Phật cho chúng ta cảm nhận về sự lo lắng của Ngài về tương lai của Chính pháp và thế hệ Tăng đoàn Phật giáo trước sự phát triển của xã hội là có cơ sở.