Bài viết góp phần hệ thống hóa những đặc điểm cơ bản của hình tượng đức Phật trong hai truyền thống kinh điển, đồng thời làm rõ tiến trình chuyển biến từ cách tiếp cận lịch sử sang cách tiếp cận bản thể trong lịch sử tư tưởng Phật giáo.

Điều đó không có nghĩa Phật giáo phải chạy theo công nghệ. Trái lại, Phật giáo cần đem khả năng dừng lại, quán chiếu và nhìn sâu vào giữa một nền văn hóa đang bị thôi thúc phải liên tục tăng tốc.

Trong tinh thần hộ quốc an dân, Phật giáo Việt Nam qua nhiều thế kỷ đã từng góp phần không nhỏ vào công cuộc dựng nước và giữ nước.

Đó không chỉ là lời khen dành cho một vị quan tài năng, mà còn là sự xác nhận của lịch sử đối với một nhân cách lớn: người đã dùng học vấn để lập thân, dùng chính sự để giúp đời, và dùng đức hạnh để làm sáng rỡ gia phong họ Mạc.

Sau khi Đức Thế Tôn thành đạo dưới gốc cây Bồ-đề vào năm 533 trước dương lịch, tư trào tư tưởng Phật giáo hình thành và phát triển từ Ấn Độ lan dần ra các nước xung quanh và cả thế giới. Trong quá trình phát triển và lan dần này, Phật giáo đã đến nước ta, và tạo nên Phật giáo Việt Nam.

Xét theo tỷ lệ dân số tôn giáo, Phật giáo hiện là cộng đồng tôn giáo lớn thứ ba tại Bangladesh, sau Hồi giáo và Ấn Độ giáo.

Mối quan hệ giữa Hoàng đế Quang Trung và đạo Phật không nằm ở sự sùng bái tâm linh cá nhân, sự cầu xin phước báu ích kỷ, mà nằm ở tầm nhìn biện chứng của một vị minh quân đối với một thiết chế xã hội.

Phật giáo thời Ngô - Đinh - Tiền Lê giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống quốc gia. Tuy chưa trở thành quốc giáo theo nghĩa chính thức, nhưng Phật giáo đã là hệ tư tưởng có ảnh hưởng sâu rộng nhất.

Thông qua các tác phẩm của mình (nhất là Tham đồ hiển quyết), thiền sư đã trình bày một cách tương đối hệ thống quan niệm về chân như, phật tính và bản tâm, qua đó góp phần làm sáng tỏ những vấn đề cốt lõi của Thiền học Đại Việt thế kỷ XI-XII. 

Sự ra đời và phát triển các ngôi chùa cũng như duy trì phương thức tu tập theo truyền thống Phật giáo Nam tông đã phản ánh một cách rõ nét về dấu ấn văn hóa Phật giáo Ấn Độ tại vùng đất Huế.  

Khi làn sóng văn hóa và đức tin từ Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Ấn Độ hay Đài Loan không ngừng tràn vào Nhật Bản, sợi dây gắn kết giữa người dân nơi đây với cội nguồn tôn giáo truyền thống ngày càng lỏng lẻo, đặc biệt là ở thế hệ trẻ.

Thông qua WFB, PGVN từng bước mở rộng không gian hoạt động từ phạm vi quốc gia sang bình diện quốc tế, nâng cao vị thế và khả năng đóng góp vào cộng đồng Phật giáo thế giới.

Học thuyết này về sự cân bằng và hài hòa của mọi thứ trong tự nhiên vốn là “chủ nghĩa xã hội” thực sự, trở thành nền tảng triết học quan trọng để giải quyết các cuộc khủng hoảng môi trường và sinh thái mà nhân loại đang phải đối mặt hiện nay.

Hình tượng Bồ-tát Văn Thù (Mañjuśrī) được tìm thấy ở Đôn Hoàng - dạng hình tượng khá phổ biến ở khu vực Ngũ Đài sơn cũng như ở Đông Á - là một người có vẻ ngoài ngoại quốc, được xem giống với vị vua Khotan.

Đức Phật ra đời khai mở con đường giác ngộ, giúp chúng sinh tu hành hết khổ, an vui. Nói đến đạo Phật, mọi người nghĩ ngay đến Đức Phật, đến giáo pháp, Tăng đoàn và việc tổ chức tu học. Tuy Đức Thế Tôn đã vào Niết-bàn, nhưng giáo pháp của Ngài vẫn còn lưu truyền rộng rãi.

Dù là vị vua có quyền lực lớn, Mi Tiên vẫn lắng nghe và học hỏi giáo pháp từ Na Tiên. Điều này cho thấy vị trí đặc biệt của người xuất gia trong đời sống văn hóa và tinh thần của xã hội Ấn Độ đương thời.