Bài học lặng lẽ trong đời tu

Với tôi, bài học ấy bắt đầu từ một cái lu tamari trống ở thiền viện. Một cái lu rỉ nước, một buổi trưa nắng, và một mình đối diện thất bại liên tiếp. Từ đó, tôi học được nhẫn nại, quan sát, và tự chịu trách nhiệm - những điều âm thầm nâng đỡ tôi trên hơn hai mươi năm đường tu.

Ngày ấy, thầy giao tôi việc tô đắp một cái lu bị rỉ. Tôi hoàn toàn chưa biết gì về việc này, lại đang quen công việc ở phòng băng đĩa, nên trong đầu nảy ra đủ vọng tưởng: “Việc này đâu phải phần việc của mình?” - “Sao thầy lại giao mình tô lu?”.

Đại chúng thường nhìn bảng phân công để biết hôm nay làm gì. Tôi vốn quen công việc cố định, hiếm khi để ý. Vậy mà một buổi sáng, mắt dụi đi dụi lại, tôi thấy tên mình trên bảng: “Đi trám lu”. Ban đầu còn tưởng nhầm, nhưng quả thật là tên tôi. Lòng vừa chùng xuống, vừa bật cười thầm: hôm nay mình thành “thợ hồ”.

Vọng tưởng trong đầu lại dồn dập: “Mình là con ghẻ sao?” - “Mình có làm nổi cái lu này không?”.

*

Tôi chưa từng cầm bay làm thợ hồ. Trong khi các huynh đệ khác thường được ghép làm chung để học hỏi, tôi thì một mình. Tay vụng, mắt chưa quen đường vữa, đứng nhìn cái lu trống, lòng hồi hộp, bực bội.

Cả buổi sáng, tôi thất bại liên tiếp. Lớp hồ đắp dày lại tuột, thử lại thì vỡ. Mồ hôi chảy ròng ròng, bụng đói, chân mỏi dưới nắng gắt mùa hè Đồng Nai. Tôi tưởng mình sẽ bỏ cuộc, nhưng lại tự nhủ: “Thôi, cứ thử hết sức”.

Gần trưa, khi tưởng sắp xong, lớp hồ bỗng tụt xuống như lúc ban đầu. Tôi đứng lặng người, rã rời. Nhưng rồi dừng lại, quan sát kỹ hơn.

Từ những lần vỡ hồ, tôi nhận ra điều giản dị: phải đắp từng lớp mỏng, để hồ có thời gian “ăn” vào lu. Không thể nóng vội, cũng không thể muốn xong cho nhanh.

Khi làm chậm lại, chú ý từng động tác, cái lu bắt đầu đứng vững. Từng lớp hồ bám chắc hơn. Hoàn thành xong, cái lu trống trơn đứng đó, vững vàng và gọn gàng hơn cả những lu trước. Tôi mỉm cười một mình. Trong lòng lắng xuống rõ ràng: giữ được cái lu không phải bằng sức, mà bằng nhẫn nại và tự chịu trách nhiệm - một mình.

Hôm ấy tôi đi ăn cơm muộn hơn đại chúng. Bụng đói, người mệt, nhưng trong lòng an ổn lạ thường: mình đã làm xong việc, không dựa vào ai, không than vãn.

*

Nhiều năm sau, khi ra ở thất, học tu một mình, tôi gặp đủ thử thách: cô đơn, nghi ngờ, chao đảo và phải tự lo mọi thứ từ sinh hoạt đến công phu. Không ai nhắc nhở, không ai kiểm tra, cũng không ai khen chê. Có lúc lòng chùng xuống, muốn buông xuôi.

Mỗi lần như vậy, hình ảnh cái lu trống năm ấy hiện lên rõ mồn một: trưa nắng, mồ hôi, một mình loay hoay với thử thách. Tôi chợt nhận ra: nếu không chịu vá những chỗ rỉ trong tâm, bao công sức ngày qua sẽ trôi đi lặng lẽ mà không hay.

Cái lu đã dạy tôi rằng:

Khi chưa có kinh nghiệm, làm một mình cũng không sao – chỉ cần kiên nhẫn.

Càng tu, càng phải biết giữ lòng.

Khi thầy không ở bên, bài học cũ vẫn âm thầm nâng đỡ mình.

Ngày ấy, tôi chưa từng nói lời cảm ơn thầy. Nhưng hôm nay, nhìn lại, tôi biết mình đã mang theo bài học ấy suốt đời tu.

Từ một cái lu rất đời thường, thầy đã trao cho tôi một pháp tu âm thầm, không lời, nhưng theo tôi suốt cả con đường.

Trong im lặng, tôi cúi đầu lần nữa:

Cảm ơn thầy, vì đã dạy con biết vá những chỗ rỉ nhỏ, để giữ được cả một đời tu.

Thích Nữ Huệ Phát