Thông qua danh sách đề nghị công nhận 30 Bảo vật quốc gia đầu năm 2026

Phiên họp do GS.TSKH Lưu Trần Tiêu, Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia chủ trì, với sự hiện diện của các thành viên Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, là các chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực khảo cổ học, lịch sử, bảo tồn di tích, bảo tàng học và văn hóa học. Bên cạnh đó còn có đại diện Cục Di sản văn hóa - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Trong nội dung phiên họp, các thành viên đã thống nhất về hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận Di sản thế giới đối với Khu di tích khảo cổ Óc Eo – Ba Thê và định hướng xây dựng hồ sơ Khu di tích Cổ Loa để trình UNESCO trong thời gian sắp tới; 2 hồ sơ đề nghị xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt gồm Nhà ngục Kon Tum và Quần thể di tích đình, chùa, từ chỉ Thổ Hà.

Ngoài ra, phiên họp còn thông qua danh sách 30 hồ sơ hiện vật và nhóm hiện vật nổi bật, mang giá trị đặc sắc về văn hóa - lịch sử và nghệ thuật, phản ánh thành tựu tiêu biểu của dân tộc trong tiến trình phát triển, để đề nghị Thủ tướng công nhận Bảo vật quốc gia. 

Việc đánh giá các hồ sơ đề nghị công nhận Bảo vật quốc gia dựa trên những tiêu chí nghiêm ngặt theo quy định của Luật Di sản văn hóa, trong đó các hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận phải đảm bảo thể hiện được các yếu tố như tính độc bản, giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học nổi bật; niên đại, nguồn gốc; tình trạng bảo quản và tiềm năng phát huy giá trị.

30 hiện vật, nhóm hiện vật được xem xét, đề nghị công nhận Bảo vật quốc gia năm 2025 bao gồm: Bàn thờ Phật bằng đá thời Mạc chùa Nhạn Tháp; Bộ ba ngai thờ gỗ thời Mạc đền Dạ Hòa; Bia ma nhai ký công Thành Nam thời Trần; Sưu tập trống đồng Làng Vạc văn hóa Đông Sơn; Bình gốm men trắng vẽ rồng thời Lê sơ, Hoàng thành Thăng Long; Thành bậc rồng thời Lý, Hoàng thành Thăng Long; Sưu tập đĩa đèn đồng thời Trần, Hoàng thành Thăng Long; Chậu gốm hoa nâu thời Trần, Hoàng thành Thăng Long; Nắp hộp gốm men xanh lục thời Lý, Hoàng thành Thăng Long; Bàn thờ Phật bằng đá chùa Hương Trai; Bàn thờ Phật bằng đá chùa Đại Bi; Chuông chùa An Xá; Sưu tập muôi đồng văn hóa Đông Sơn; Bộ chuông đồng Đông Sơn; Bộ áo giáp đồng Đông Sơn; Chậu trống đồng Đông Sơn (Bảo tàng Kinh Hoa); Tượng Phật bằng đá văn hóa Óc Eo; Tượng thần Vishnu bằng đá văn hóa Óc Eo; Sách đồng Khâm Ban đóng tại đình Cầu Không; Bàn thờ Phật bằng đá chùa Thượng Nương; Bia đá chùa Nghĩa Xá; 3 bia đá chùa Keo Hành Thiện thời Lê Trung hưng; Bộ tranh khắc ma nhai 18 vị La-hán động Liên Hoa, chùa Phong Phú; Tượng Phật bằng gỗ mẫu Man Nương chùa Tổ; Tượng đồng Nữ thần Dugar; Sổ vàng Trường Nguyễn Ái Quốc; Sưu tập đồ thờ bằng vàng tại tháp Chăm An Phú; Bộ cồng chiêng Ko Đơ; Bát bồng gốm Hoa Lộc; Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế.

Đặc biệt trong danh sách 30 hồ sơ hiện vật và nhóm hiện vật đề nghị công nhận Bảo vật quốc gia lần này, số lượng các hiện vật, nhóm hiện vật Phật giáo chiếm số lượng khá phong phú, phản ánh sự phát triển song hành của đạo Phật trong dòng chảy lịch sử của dân tộc, cũng như tính gắn bó thiết thân của đạo Phật với văn hóa và đời sống tinh thần của người Việt trong quá khứ, nối dài cho đến hiện tại. 

Đơn cử có thể kể đến hiện vật tượng Phật bằng gỗ mẫu Man Nương chùa Tổ. Đây là một nhân vật có liên quan mật thiết đến sự tích gắn liền với Phật giáo khi mới truyền sang đất Việt, trong đó có tín ngưỡng thờ Phật Tứ pháp vẫn còn hiện hữu cho đến ngày nay tại vùng Kinh Bắc. Pho tượng này hiện đang được thờ tại chùa Phúc Nghiêm, tục gọi là chùa Tổ thuộc làng Mãn Xá (tỉnh Bắc Ninh). 

Lương Hoàng tổng hợp