Đạo pháp chỉ thực sự tỏa sáng khi gắn liền với nhịp thở của dân tộc

Bộ Dân tộc và Tôn giáo đang lấy ý kiến nhân dân về hồ sơ khen thưởng các tập thể, cá nhân thuộc Giáo hội Phật giáo (GHPG) Việt Nam trình cấp có thẩm quyền xem xét khen thưởng cấp Nhà nước. Trong đó, GHPG Việt Nam được đề nghị tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất.

Đây là sự ghi nhận đối với những đóng góp của Giáo hội, tăng ni và đồng bào Phật tử cả nước. Suốt chặng đường hình thành và phát triển, dưới phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”, GHPG Việt Nam luôn đồng hành cùng dân tộc, phụng sự Tổ quốc.

Lễ cung rước Xá lợi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni – Bảo vật Quốc gia Ấn Độ đến chùa Quán Sứ (Hà Nội) tối ngày 13/5/2025. Ảnh: GHPG Việt Nam

“Hộ quốc an dân” nơi đầu sóng ngọn gió

Bao đời nay, khát vọng độc lập, chủ quyền và bình yên của quê hương là tình cảm chung của mỗi người Việt Nam. Với tăng ni, phật tử, tinh thần ấy được hun đúc trong truyền thống “hộ quốc an dân”, trở thành một mạch nối trong hành trình đồng hành cùng dân tộc.

Điều đó được thể hiện sinh động tại Trường Sa, nơi những ngôi chùa giữa biển trời Tổ quốc vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tâm linh, vừa góp phần tạo dựng không gian văn hóa, gắn kết quân và dân nơi tuyến đầu.

Báo cáo của GHPG Việt Nam cho thấy, Giáo hội có 12 ngôi chùa tại các đảo, điểm đảo thuộc quần đảo Trường Sa.

Trong đó có 3 chùa tại 3 đảo: Thuyền Chài, Đá Lớn và đảo Tiên Nữ vừa được khánh thành trong năm 2026, đồng thời GHPG Việt Nam tiếp tục động thổ thêm 9 chùa tại các đảo, điểm đảo.

Những ngôi chùa giữa muôn trùng sóng gió không chỉ đáp ứng nhu cầu tâm linh của quân và dân, mà còn góp phần tạo dựng những dấu ấn văn hóa Việt Nam giữa biển trời Tổ quốc.

Tinh thần “hộ quốc an dân” cũng được thể hiện qua các hoạt động đối ngoại, giao lưu Phật giáo quốc tế, lan tỏa thông điệp hòa bình, đối thoại và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Năm 2014, Việt Nam đăng cai Đại lễ Vesak Liên hợp quốc lần thứ 11 với Tuyên bố Ninh Bình, trong đó đề cập việc giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế.

Những hoạt động ấy cho thấy tinh thần đồng hành cùng dân tộc không chỉ hiện diện trong những thời điểm thử thách, mà còn được thể hiện qua những đóng góp vào đời sống xã hội, văn hóa và giao lưu quốc tế.

Hoạt động an sinh hòa nhịp với đạo lý truyền thống

Chảy trong mạch nguồn văn hóa Việt Nam qua bao đời là truyền thống “thương người như thể thương thân”. Khi lòng từ bi được chuyển hóa thành những hành động sẻ chia, phụng sự cộng đồng, tinh thần Phật giáo hòa quyện với đạo lý dân tộc, góp phần bồi đắp đoàn kết và trách nhiệm xã hội.

Tinh thần ấy được chuyển thành những việc làm cụ thể. Theo báo cáo của Giáo hội, từ năm 2022 đến nay, hơn 7.024 tỷ đồng đã được dành cho an sinh xã hội, từ thiện nhân đạo, cứu trợ thiên tai, chăm lo người nghèo và gia đình chính sách.

Những mái nhà đại đoàn kết, hơn 3 triệu cây xanh được trồng, các hoạt động hỗ trợ cộng đồng và việc đầu tư xây dựng Học viện Phật giáo Nam tông Khmer tại Cần Thơ là những biểu hiện cụ thể của tinh thần phụng sự ấy.

Giá trị không chỉ nằm ở quy mô nguồn lực, mà ở sự gắn kết giữa hoạt động Phật giáo với những nhu cầu thiết thực của cộng đồng.

Tinh thần phụng sự cũng mở rộng sang ngoại giao văn hóa. Việc Việt Nam đăng cai 4 kỳ Đại lễ Vesak Liên hợp quốc, trong đó có Vesak 2025 tại Thành phố Hồ Chí Minh, tạo thêm không gian giao lưu, giới thiệu những giá trị văn hóa và tinh thần của Việt Nam với bạn bè quốc tế.

Đồng bào dân tộc thiểu số Thủ đô Hà Nội tham gia cung rước Xá lợi Đức Phật Thích Ca Mâu Ni – Bảo vật Quốc gia Ấn Độ đến chùa Quán Sứ tối ngày 13/5/2025. Ảnh: GHPG Việt Nam

Cùng với đó, các hoạt động chăm lo cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có các trung tâm văn hóa và lớp học tiếng Việt tại 33 quốc gia, vùng lãnh thổ, góp phần duy trì bản sắc và kết nối đồng bào xa quê với cội nguồn.

Lòng từ bi được trao gửi bằng hành động; tinh thần phụng sự được chuyển hóa thành những đóng góp cụ thể cho cộng đồng. Đó là cách đạo pháp hòa vào đời sống và trở thành một phần của sức mạnh đoàn kết dân tộc.

Chủ động đổi mới để đồng hành cùng đất nước trong kỷ nguyên số

Nhịp phát triển của đất nước đang đặt ra những yêu cầu mới về tổ chức, quản trị và chuyển đổi số. Với GHPG Việt Nam, thích ứng với những thay đổi ấy cũng là một yêu cầu để hoạt động Phật sự được tổ chức hiệu quả hơn, gần hơn với đời sống xã hội.

Từ ngày 1/7/2025, 34 Ban Trị sự GHPG Việt Nam cấp tỉnh, thành phố chính thức đi vào hoạt động theo mô hình mới sau quá trình sắp xếp, sáp nhập; đồng thời dừng hoạt động Ban Trị sự cấp huyện. Việc điều chỉnh tổ chức được Giáo hội triển khai phù hợp với những thay đổi của hệ thống hành chính địa phương.

Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2025 là sự kiện ngoại giao văn hóa lớn của GHPG Việt Nam, với sự tham dự của 1.300 đại biểu quốc tế đến từ 85 quốc gia, vùng lãnh thổ. Ảnh: Nguyễn Huế

Cùng với đổi mới tổ chức là yêu cầu hiện đại hóa phương thức quản trị. Giáo hội định hướng xây dựng hệ thống điều hành điện tử, số hóa dữ liệu tăng ni, tự viện và tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý, điều hành. 

Những thay đổi này cho thấy Giáo hội đang chủ động thích ứng với yêu cầu mới của đời sống xã hội, đồng thời tìm cách kết nối truyền thống với phương thức quản trị hiện đại.

Đó cũng là một biểu hiện khác của tinh thần nhập thế, không chỉ gìn giữ những giá trị đã được trao truyền, mà còn chủ động đổi mới phương thức để những giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.

Đạo pháp được gìn giữ bằng truyền thống, nhưng được khẳng định bằng hành động. Khi những giá trị từ bi, phụng sự và đoàn kết được chuyển hóa thành trách nhiệm với nhân dân, với Tổ quốc và với tương lai, đạo pháp không đứng ngoài nhịp sống dân tộc.